Voordelen en grensbereik

Sinds 2018 zijn we bezig met de exploratie van toepassingen die we kunnen gebruiken binnen het vakgebied rond de bewaring van erfgoedobjecten. 

We ervaarden inmiddels al volgende : 

Verhoogde efficiëntie binnen onderzoek

Ook al bevindt de onderzoeker zich niet fysiek in de buurt van het object; toch heeft men steeds toegang tot het digitale bestand; waardoor tijdswinst erg kostenbesparend kan werken bij complexe of langdurige projecten. Hierdoor blijft het object steeds bereikbaar, ook wanneer er geen of beperkte toegankelijkheid is. Men denke hier aan kunstwerken op onbereikbare hoogtes, onderzoek buiten toegankelijke uren, door stockage onbereikbaar geworden kunstwerken; etc. 

Tijdsduur van een scanprocedure

In principe is het maken van scans van verplaatsbare objecten tot een formaat van een tweetal meter hoogte ongeveer even snel als het maken van foto's van dezelfde objecten. Hierbij wel te verstaan foto's gemaakt voor dezelfde doeleinden als waarvoor de scan zou gemaakt worden (bijvoorbeeld cartografie). 

Verhoging van de wetenschappelijke waarde

Vooral voor cartografie doeleinden bij grote objecten met een hoge materiële complexiteit toont het gebruik van 3D-scans haar nut, die met zelfs met zeer hoge resolutie foto's of schema's nauwelijks haalbaar zou zijn.  

De digitale notitie wordt maar één keer aangebracht, waardoor de foutenmarge ervan sterk wordt gereduceerd. Dit ten opzichte van het aanduiden van zicht overschrijdende fenomenen op verschillende foto's of schema's die telkens opnieuw dienen te worden geïnterpreteerd tijdens het noteren. 

Impact op het origineel = 0!

Het scannen van objecten veroorzaakt nooit enige impact op het originele kunstwerk. In principe komt een scantoestel ook nooit dichter als 30cm in de buurt van een object. 

Grensbereik bij moeilijke toegankelijkheid 

Om van een object een volledige scan te kunnen krijgen, moet het ook volledig toegankelijk zijn. In het voorbeeld betreft het een zeer waardevol kunstwerk dat tegen een achterliggende muur werd geplaatst op hoogte. Het verplaatsen was hier geen optie. Daardoor kon de onder- en bovenkant niet worden gescand. Digitaal werden deze "open" zijdes gedicht. Om geen interpretaties te veroorzaken, werd het 3D-beeld digitaal aangevuld met een bolle vorm waarvan wordt aangenomen dat deze niet als origineel kan worden gezien. 

Indien een volledig 3D-beeld noodzakelijk is, kan het nodig zijn om het object te manipuleren of de omgeving zo aan te passen dat de toegankelijkheid 100% is. Men dient er zich dan van bewust te zijn dat er risico's naar het kunstwerk of haar omgeving kunnen ontstaan. Daarom moet steeds vooraf de noodzakelijkheid ervan worden overwogen. 

Grensbereik door interferentie van bewegende onderdelen  

Wanneer een object samengesteld is uit verschillende delen; of wanneer er een zekere (al dan niet gedeeltelijke) instabiliteit aanwezig is; dient men indachtig te zijn dat een goed resultaat enkel kan worden bekomen van een star object. 

In het voorbeeld was een demontage van het kunstwerk voor diverse verdere onderzoeken nodig. Daarom werd van de gelegenheid gebruik gemaakt om de fragiele en beweeglijke armdelen vooraf te scheiden van het lichaam. Op deze manier kon het geheel worden gescand. 

Grensbereik bij ingesloten vormen 

Tijdens het scannen kan blijken dat bepaalde vormen onbereikbaar zijn voor het scanapparaat. Hier gaat het dan meestal over vormen die ingesloten zitten in een diepe holte of concave vorm (zie rode cirkel). Op deze plaatsen wordt de holte in het scanbeeld digitaal dichtgemaakt, waardoor het visueel niet stoort en het geheel werkbaar blijft voor opname in een project. 

Grensbereik kleurechtheid laserscans

3D-laserscan apparaten scannen geen echte kleur op zichzelf : de kleur komt van RGB camera + texture mapping; waarbij de kleurechtheid afhangt van de verlichting / camera kwaliteit / en oppervlak (mat vs glanzend). De beste kleurechtheid kan worden bekomen middels gebruik van fotogrammetrie, maar dit is een volledig andere technologie. 

Ter illustratie een gewone foto versus een kleurenscan.

Grensbereik fysiek

Factoren die mogelijks ook een invloed kunnen hebben op een resultaat : 

Hoewel steeds geclaimd wordt dat de mogelijkheden onbegrensd zijn; zijn er wel degelijk grenzen. We zochten deze op.

- Glans : sterk glanzende of reflecterende oppervlakken.  Er bestaan verschillende soorten glans- of mattingsprays voor 3D-scannen, en ze worden vooral gebruikt om reflecterende, transparante of donkere oppervlakken scanbaar te maken. Zonder zo’n spray “ziet” een 3D-scanner het oppervlak vaak slecht. Volgende sprays zijn te onderscheiden : 

  • Zelfverdampend → makkelijk, geen schoonmaak
  • Semi-permanent → stabiel voor langere scans
  • Permanent → beste precisie, wel reinigen
  • Transparant → behoud van kleur
  • Budget sprays → goedkoper maar minder consistent

Welke impact deze hebben op een object is momenteel maar weinig geweten. Voorzichtigheid is dus geboden! Ook bij het scannen van objecten exterieur kan direct zonlicht een storende factor zijn en is het soms nodig om een object te voorzien van een kunstmatige schaduw om een beter resultaat te behalen. 

 - Scannen doorheen een vitrine / stolp : enkele tests wezen uit dat dit theoretisch mogelijk is. De bredere toepasbaarheid dient echter nog verder onderzocht te worden. 

 

Grensbereik digitaal

Vereisten pc : 

Het werken met 3D-bestanden vereist een krachtige PC. STL's zijn in het algemeen zware bestanden met een ordegrootte tot 1,5 GB. 

De belangrijkste eisen zijn een krachtige processor (CPU), een groot werkgeheugen (RAM), een behoorlijke video-kaart (GPU) en voldoende opslag (SSD)

Informeer steeds bij uw IT-specialist alvorens aan de slag te gaan. 

Verschillende verwerkingsprogramma’s : 

Er is niet één software passende om elk resultaat te bereiken. Afhankelijk van het gestelde doel, wordt een STL dan ook met diverse programma's verwerkt. De kunst bestaat erin om het juiste programma te vinden en daar op een vlotte manier mee te leren werken. Voor erfgoedbewaarders of collectiemedewerkers kan een goede 3D-viewer voldoende zijn; terwijl een architect of restaurateur nood zal hebben een een volledig andere software. 

Aanlevering naar cliënteel : 

Elke aangeleverde STL kan door een cliënt geconsulteerd worden met een 3D-viewer. Bewerkte STL's kunnen enkel geopend worden in een passende viewer.